نقشه راه موفقیت فرزندانمان چیست؟

آموزش والدین، زمینه‌ساز تقویت هوش هیجانی کودکان

نقشه راه موفقیت فرزندانمان چیست؟

میترا فتحی، مربی بین المللی هوش هیجانی و اجتماعی
تاریخ انتشار: ۱۴ شهریور ۱۳۹۶ - ۷:۵۶

نقشه راه موفقیت فرزندانمان چیست؟

یکی از مهم‌ترین حلقه‌های گم‌شده در تربیت و پرورش کودکان، تقویت هوش هیجانی آن‌ها است. به نظر می‌رسد تأثیرات منفی نوع تربیتی که تاکنون در جامعه وجود داشته است بیشتر از تأثیرات مثبت آن بوده است. بسیاری از والدین فکر می‌کنند که بهره هوشی یا همان IQ و تحصیلات دانشگاهی، تنها ضامن موفقیت فرزندانشان است بنابراین، تمام وقت، انرژی و پول خود را صرف تحصیل فرزندانشان می‌کنند؛ اما تحقیقات اخیر نشان می‌دهد که بهره هوشی افراد تنها بیست درصد در موفقیت آن‌ها سهم و تأثیر دارد. هشتاد درصد باقی‌مانده مربوط به مهارت‌های هوش هیجانی و دیگر هوش‌های افراد، مانند هوش مالی است.

 

اما هوش هیجانی چیست؟

هوش هیجانی یکی از چندین نوع هوش ما است که شامل مهارت‌های مربوط به خودآگاهی و مدیریت خود می‌شود. هوش هیجانی توانایی شناخت هیجانات، رفتارها، واکنش‌ها، باورها و سبک‌های ارتباطی، همچنین، توانایی درک و مدیریت هیجانات و کنترل رفتارها است؛ یعنی با تقویت هوش هیجانی افراد قادر به شناخت هیجانات خود در لحظه، درک و مدیریت آن‌ها و کنترل رفتار خود می‌شوند. این هوش پیش‌نیاز تقویت هوش اجتماعی، هوش مالی و هوش معنوی افراد نیز می‌باشد. هوش هیجانی یعنی استفاده هوشمندانه از هیجانات برای داشتن زندگی بهتر، موفق‌تر و سالم‌تر. اولین قدم در تقویت هوش هیجانی، تقویت خودآگاهی افراد است.

 

خودآگاهی یعنی چه؟

یعنی آگاهی و هشیاری بر خود، یعنی اینکه خود را با جزئیات هر چه بیشتر بشناسیم و بر خود آگاه شویم. خودآگاهی اولین مهارت هوش هیجانی و اساس رسیدن به کنترل رفتار است. با رسیدن به خودآگاهی ما به درک شفاف و صحیحی از شخصیت خود، نقاط ضعف، نقاط قوت، افکار، باورها، انگیزه‌ها، هیجانات و سبک ارتباطی خود می‌رسیم. بسیاری از مردم می‌گویند یا فکر می‌کنند که خود را می‌شناسند اما زمانی که قدم در راه آگاهی بر خود می‌گذارند متوجه می‌شوند که اصلاً خود را نمی‌شناسند. جالب‌تر این است که هر چه پیش می‌روند بیشتر به عدم شناخت از خود پی می‌برند.

 در روش‌های تمرین خودآگاهی، بر ترمیم عزت نفس و اعتمادبه‌نفس افراد نیز کار می‌شود. همچنین مهارت قاطعیت نیز در بخش خودآگاهی جای دارد که باعث می‌شود افراد به شخصیت قوی‌تر، محکم‌تر و باثبات‌تر برسند و بتوانند از خود مراقبت و محافظت کنند. دومین قدم در تقویت هوش هیجانی، تقویت مهارت‌های مدیریتِ خود است.

 

مدیریت خود شامل چه مهارت‌هایی است؟

مدیریت خود دومین بخش هوش هیجانی است که شامل مهارت‌هایی نظیر کنترل رفتار، مدیریت استرس، یکپارچگی و انسجام درون، چابکی، انگیزه درونی برای رشد و موفقیت، خلاقیت و نوآوری، مثبت بینی، پشتکار، انعطاف‌پذیری، هدفمندی و ... است. تمامی این مهارت‌ها افراد را تجهیز به توانایی‌هایی می‌کنند که آن‌ها بتوانند در جامعه بهتر، سالم‌تر و موفق‌تر زندگی کنند.

 

چرا باید از کودکی شروع کنیم؟

تقویت هوش هیجانی باعث افزایش کیفیت عملکرد کودکان در مهارت‌های اجتماعی، تقویت مهارت‌های رهبری، تقویت خلاقیت، کاهش استرس، افزایش اعتمادبه‌نفس سالم، ترمیم عزت نفس آسیب‌دیده، افزایش سلامت روانی و جسمانی، کیفیت انتخاب‌ها و روابط بهتر می‌شود. تقویت هوش هیجانی باعث می‌شود که کودکان یاد بگیرند چالش‌هایی که با آن‌ها روبرو می‌شوند را مدیریت کنند. در مدیریت چالش‌ها، هوش هیجانی نقش یک راهنما را برای کودکان در یافتن راهکارهای مناسب برای رسیدن به موفقیت بازی می‌کند. همچنین، تقویت این هوش باعث بالا رفتن تمرکز و عملکرد بهتر در فرزند شما می‌شود. تقویت هوش هیجانی، افسردگی را نیز از کودکان دور نگه می‌دارد. اگر فرزند خجالتی دارید، ترس‌های زیادی دارد، بسیار خشمگین است و یا در برقراری ارتباط با همسالان خود دچار مشکل است، تقویت هوش هیجانی در او بهترین راهکار درمانی می‌باشد.

 

چگونه هوش هیجانی را در کودکان تقویت کنیم؟

قبل از هر چیزی لازم به ذکر است که برای تقویت هوش هیجانی در کودکان، آموزش به‌تنهایی چاره‌ساز نیست، بلکه والدین آن‌ها نیز نیاز به تقویت هوش هیجانی در خود دارند. والدینی که از هیجانات خود شناخت کافی ندارند، قادر به مدیریت هیجانات و کنترل رفتارهای خود نیستند و هنوز تغییرات لازم ناشی از تقویت این هوش را درون خود ندیده‌اند، نمی‌توانند کودکانی با هوش هیجانی بالا را پرورش دهند؛ بنابراین اگر می‌خواهید در تقویت هوش هیجانی فرزند خود نقش داشته باشید ابتدا برای تقویت این هوش در خود اقدام نمایید. اگر شما آموزش‌های لازم را نبینید، مانع بزرگی برای تقویت هوش هیجانی در فرزندتان خواهید بود. والدین از اولین کسانی هستند که با کودک ارتباط دارند و بنابراین تأثیر بسزایی در تقویت هوش هیجانی در فرزند دارند.

 

چگونه زمینه‌ساز تقویت هوش هیجانی در کودک خود باشیم؟

همان‌طور که ذکر شد پدر و مادر نقش بسیار مهمی در تقویت هوش هیجانی کودکان خود دارند. با رعایت چند نکته می‌توانید زمینه‌ساز تقویت این هوش در فرزند خود باشید:

۱- هرگز نباید فرزندتان شما را به‌عنوان نمادی از ترس بشناسد. ترس از شما، پنهان‌کاری را در کودک تقویت می‌کند. وقتی کودک شما یک فرد پنهان‌کار باشد، نمی‌تواند در مقابل شما آزادیِ بیان و احساس داشته باشد؛ بنابراین، دست به سرکوب، انکار یا فرار از احساسات خود می‌زند یا در ابراز احساسات خود دچار انحراف می‌شود.

۲- دائماً از او ایراد نگیرید. وقتی فرزند شما به این نتیجه برسد که شما فقط عیب‌ها و خطاهای او را می‌بینید، دچار اختلالات روانی و شخصیتی می‌شود. یا اینکه تبدیل به فردی مهرطلب و تأیید طلب شده و هر کاری می‌کند تا رضایت و تأیید را از اطرافیان خود بگیرد؛ یا اینکه ایده‌آل گرایی در او تقویت شده و دچار وسواس برای بی‌نقص بودن می‌شود؛ ممکن است دچار افسردگی شده و یا شخصیتی پرخاشگر پیدا کند. وقتی دائماً از او ایراد می‌گیرید او را دچار شرم می‌کنید و احساس شرم آغاز پرخاشگری و دیگر رفتارهای منفی است.

۳- اجازه دهید کودک آزادانه درباره خواسته‌ها و احساسات خود صحبت کند. او را تشویق به سکوت نکنید و وقتی متوجه می‌شوید که احساسی در او جریحه‌دار شده است، او را به حرف بکشید و بخواهید که بیشتر درباره احساس خود با شما صحبت کند.

۴- فرزند خود را از احساساتش منع نکنید! یعنی نگویید که تو نباید چنان احساسی را داشته باشی، تو نباید ناراحت باشی، تو نباید این‌قدر خوشحال باشی و ... احساسات بایدونباید نمی‌شناسند! آن‌ها هستند و وظیفه ما فقط شناخت، درک و مدیریت آن‌ها است. بنابراین، به‌جای آموزش سرکوب یا انکار هیجانات به کودک خود، به او کمک کنید که احساسات خود را هر چه بیشتر بشناسد تا بتواند بهتر آن‌ها را مدیریت کند.

 

 

اگر سئوالی در این زمینه هست یا نیاز به کمک دارید، کارشناسان «به‌اندیشان» در خدمت شما هستند؛ با ما تماس بگیرید. 

دیدگاه کاربران

برای ثبت دیدگاه وارد وب سایت ما شوید.