یکپارچگی ذهن و روان، عامل رشد و شکوفایی کودک

وقتی مادر «به اندازه کافی خوب» است

یکپارچگی ذهن و روان، عامل رشد و شکوفایی کودک

دکتر هما محمد صادقی، روانپزشک و روان‌درمانگر
تاریخ انتشار: ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۶ - ۱۴:۱۰

یکپارچگی ذهن و روان، عامل رشد و شکوفایی کودک

اکنون که فرزند شما، دوران نوزادی را پشت سر گذاشته، دیگر به چشمان شما نگاه می‌کند و لبخند می‌زند. اگرچه بسیار نیازمند، وابسته و تأثیرپذیر است اما سعی می‌کند خودش نیز بر محیط تأثیر بگذارد. حرکات بدنش کم‌کم تنظیم می‌شود، یعنی در حدود ٦ ماهگی می‌تواند همزمان به چیزی نگاه کند و دستش را به سمت آن ببرد و آن را بگیرد. حالا فرزندتان می‌داند چشم، دست، پا و سایر اندام‌هایش مال او هستند. درست متوجه شدید، فرزندتان تا پیش از این نمی‌دانست که چطور اعضای بدنش را همزمان به کار بگیرد، اما حالا می‌تواند به طور هماهنگ از همه بخش‌های بدنش برای رسیدن به یک هدف، مثلا گرفتن یک شیء استفاده کند؛ تا حدودی بر بدنش مسلط باشد و آن را به کار بگیرد. تا پیش از این، وقتی نوزاد به چیزی نگاه می‌کرد، اگرچه که سعی می‌کرد آن را بگیرد، اما دستش به سمت دیگری می‌رفت، انگار که دستش در اختیار خودش نبوده است. با رشد و تکامل مناسب اعصاب، چشم و دست او یک هدف را دنبال می کند: همانی که «خودش» می‌خواهد. و کم‌کم قادر خواهد بود که این یکپارچگی را در تمام بدنش احساس کند؛ گردنش را به درستی نگه دارد و به سمتی که می‌خواهد برگردد. پایش همان راهی را برود که او می‌خواهد و حتی بعدها بتواند بر روی یک پا لی لی کند. ورزشکاران فراگرفته‌اند که چگونه بر حرکات بدنشان مسلط باشند و این، حاصل تلاش بی‌وقفه‌ای است که منجر به یکپارچگی بدن یک ورزشکار شده است: یک ورزشکار در رشته ژیمناستیک، با چشمانش فاصله‌ها را می‌بیند، زمان را به درستی تخمین می‌زند و حرکات دست و پا را تنظیم می‌کند تا تعادلی که در حرکات لازم دارد حاصل شود.

یکپارچگی فیزیکی بدن، نیاز به تلاش و تمرین فراوان دارد. اما در کنار رشد و تکامل جسمی، ذهن یا روان فرد نیز برای یکپارچگی، نیاز به تکامل مغز ، تلاش و تمرین فراوان و کسب تجربه در محیط دارد.

 

حال سؤال این است: یکپارچگی ذهن یا روان به چه معناست؟

ذهن انسان مانند پیازی که لایه لایه است در لایه‌های مختلف کار می‌کند: امیال و غرائز، نیازها و آرزوها، انگیزه‌ها و اشتیاق‌ها و ..... همه و همه در لایه‌های مختلف ذهن وجود دارند. کارکرد ذهن نیز مانند کارکرد بدن، بدون تکامل مناسب عصبی و تمرین و تلاش و تجربه، یکپارچه نخواهد شد؛ میل کودک چیزی است که در لایه دیگر ذهنش، به آن میل ندارد، یا میل متعارضی دارد. این تناقضات که در امیال فرد و در لایه‌های مختلف ذهن وجود دارد مانع می‌شود که وی بتواند به درستی به اهدافش دست یابد. حتی تعریف اهداف نیز برای فرد در لایه‌های مختلف ذهنش، متفاوت است. یک جای ذهن، هدف را کسب لذت می‌پندارد، و جای دیگری از ذهن، مقبولیت اجتماعی را طلب می‌کند. بنابراین چنین نیست که تمام ذهن فرد بتواند انرژی روانی‌اش را صرف رسیدن به خواسته‌اش کند چون او در جای دیگری از ذهنش، در حال دنبال کردن خواسته متفاوتی است.

برای یکپارچه شدن ذهن، یعنی وضعیتی که در آن، فرد قادر باشد از تمام ظرفیت ذهنش برای رسیدن به آنچه که می‌خواهد استفاده کند، لازم است به لایه‌های مختلف ذهنش آگاه باشد و بینش عمیقی نسبت به خود کسب کند، تا بتواند آنچه را که می‌خواهد بشناسد و دنبال کند.

شما، یعنی والدینی که مطالعه می‌کنید، کتاب می‌خوانید، جستجو‌گرید و در پی شناخت خود هستید، در همین جهت گام برمی‌دارید. والدینی که می‌خواهند فرزندانشان بتوانند توانایی‌های خود را تا جای ممکن شکوفا کنند، لازم است ابتدا در جهت شکوفایی و یکپارچگی خود تلاش کنند و البته این روحیه جستجوگری و تلاش به فرزندشان منتقل خواهد شد. کودک با مشاهده والدینی که سعی در درک بهتر خود و دیگران دارند و در جهت آگاهی و یکپارچگی خود حرکت می‌کنند، این ویژگی‌ها را درونی خواهد کرد. والد «به اندازه کافی خوب»، نمی‌تواند کودکش را از خودش جدا کند و آموزش دهد. اگر می‌خواهد آگاهی و آرامش را به فرزندش هدیه دهد، اول باید خودش در این جهت گام بردارد.

 

 

مطالب مرتبط


دیدگاه کاربران

برای ثبت دیدگاه وارد وب سایت ما شوید.