وقتی هوا هم از انسان دریغ می‌شود

تأثیر آلودگی هوا بر سلامت جنین

وقتی هوا هم از انسان دریغ می‌شود

دکتر سحر فرزین مقدم، متخصص زنان، زایمان و پریناتالوژیست
تاریخ انتشار: ۲۰ بهمن ۱۳۹۵ - ۲۳:۲۰

وقتی هوا هم از انسان دریغ می‌شود

بی‌رحم است و حتی از جنینی که در شکم یک مادر نفس می‌کشد نمی‌گذرد؛ به جنین نفوذ می‌کند و به‌دنبالش عوارضی به همراه دارد. آلودگی هوا این روزها، تعداد زیادی از شهرهای کشور را درگیر و شهروندان را نگران کرده است، به خصوص گروه‌های حساس مثل مادران باردار. اما تکلیف جنینی که منتظر است به دنیا بیاید چه می‌شود؟ مادران باردار باید با  تاثیرات آلودگی هوا و راه‌های پیشگری از عوارض آن آشنا شوند تا مراقب سلامت خود و فرزندشان باشند. به همین بهانه در یک روز با هوای نیمه آلوده با دکتر سحر فرزین مقدم، متخصص زنان، زایمان و پریناتالوژیست گفت‌وگو کردیم تا با تأثیر خطرات آلودگی هوا بر جنین و مراقبت‌های ضروری آشنا شویم.

 

منظور از آلودگی هوا چیست؟

آلودگی هوا عبارت است از  مخلوط ذرات جامد و گازهای موجود در هوا که برای سلامت انسان، حیوانات و گیاهان ضرر دارد. خودروها و کارخانه‌ها موجب آلودگی هوا می‌شوند. موادی که باعث آلودگی هوا می‌شوند، آلاینده خوانده می‌شوند. انواع آلاینده‌های اولیه عبارت‌اند از: منواکسید ناشی از اگزوز خودروها و دی اکسید ناشی از سوختن زغال سنگ.

 

مضرترین سموم در هوای آلوده که بر رشد جنین آثار سوء دارد، کدام است؟

آلوده‌کننده‌های هوا زیاد است اما منواکسید‌کربن از خطرناک‌ترین این آلاینده‌ها به شمار می‌آید. این گاز در اثر سوختن ناقص مواد آلی ایجاد می‌شود و مهم‌ترین منابع ایجاد کننده این گاز اگزوز خودروها، بخاری‌های گازی و نفتی است. قدرت ترکیبی گاز منواکسید کربن با هموگلوبین خون 250 برابر بیشتر از اکسیژن است و همین عامل، باعث سمی‌بودن آن می‌شود، به‌طوری‌که با وارد شدن این گاز به بدن، قدرت حمل اکسیژن از هموگلوبین خون گرفته می‌شود و اکسیژن مورد نظر برای سوخت و ساز بدن بسیار کم می‌شود و در نتیجه موجبات مسمومیت فرد را فراهم می‌کند. سایر گازهای سمی ‌مانند گازکربنیک و بخارات اسیدی که در هوا موجود است، به دلیل ایجاد التهاب در مجاری تنفسی موجب سرفه و تنگی نفس می‌شوند. در بارداری هم هموگلوبین جنین، قدرت بالایی برای جذب منواکسید کربن دارد. تمایل اتصال هموگلوبین جنین به منواکسید کربن نسبت به اکسیژن بیشتر است و همین مسئله منجر به کاهش اکسیژن‌رسانی به جنین و عوارض دوره جنینی می‌شود.

 

آلودگی هوا چه تاثیراتی بر رشد جنین می‌گذارد؟

عوارضی که در مطالعات مختلف هنوز ثابت نشده‌اند را نمی‌توانیم مطرح کنیم چون ممکن است باعث اضطراب و ناراحتی مادران شود، اما از عوارض ثابت شده آلودگی هوا، می‌توان به سقط جنین اشاره کرد. آلودگی هوا ریسک سقط جنین را در اوایل بارداری افزایش می‌دهد، به طوری که اگر مادر در معرض سطوح بالای منواکسید‌کربن در سه ماهه اول بارداری قرار بگیرد، ریسک سقط جنین افزایش می‌یابد. البته میزان مقابله با آلودگی هوا در خانم‌های مختلف با هم برابر نیست، چون شرایط سلامتی خانم‌ها از نظر سلامت ریوی و مقاومت جسمانی با هم فرق دارد. خانم‌ها بهتر است در هشت هفته اول بارداری بسیار مراقب باشند تا در معرض هوای آلوده قرار نگیرند.

 

چه عوارضی  بعد از هشت هفته اول بارداری، جنین را تهدید می‌کند؟

در مراحل بعدی بارداری دو عارضه شناخته شده وجود دارد؛ یکی اینکه موجب اختلال در رشد جنین می‌شود و جنین از سن حاملگی‌اش عقب می‌ماند، دلیل آن هم همانطوری که توضیح دادم این بود که اکسیژن‌رسانی به جنین کاهش می‌یابد. کودک برای رشد مناسب نیاز به اکسیژن و مواد غذایی دارد، وقتی اکسیژن کافی به او نمی‌رسد، رشدش افت پیدا می‌کند. دوم اینکه ذرات ریز معلق در هوا که به عنوان آلوده کننده مطرح است، به پرده‌های جنین وارد شده و رسوب پیدا می‌کنند و به‌دنبال جسم خارجی می‌گردند و موجب التهاب می‌شوند، سپس کیسه آب پاره می‌شود و در آخر ممکن است زایمان زودرس اتفاق بیفتد. به خاطر اینکه تا هفته شانزدهم ارگان‌های حیاتی بدن تشکیل می‌شود، به مادران باردار توصیه می‌کنیم که در این مقطع زمانی تا جایی که برایشان امکان‌پذیر است از قرار گرفتن در معرض هوای آلوده خودداری کنند.

 

به عنوان یک متخصص، برای حفظ سلامت مادر و جنین مقابل آلودگی هوا چه راهکاری پیشنهاد می‌کنید؟

از نکاتی که به مادران باردار توصیه می‌کنم این است که تا جایی که برایشان مقدور است از منزل خارج نشوند. در زمان آلودگی هوا از ماسک استفاده کنند، البته ماسک‌ها باید از جنس فیبر باشد، نه ماسک پارچه‌ای یا دندان پزشکی. بعد از هر بار مصرف هم باید ماسک را تعویض کنند. برای اینکه آلودگی هوای منزل را به حداقل رسانده و جریان هوا بهتر برقرار شود بهتر است درجه حرارت محوطه خانه را خیلی گرم نکنیم. از مواد غذایی که سرشار از ویتامین D و E هستند، استفاده کنند تا تاثیرات مسموم‌کنندگی گازهای آلاینده خنثی شود. ویتامینE ، در روغن‌های گیاهی، گردو، بادام، زیتون، جوانه گندم و سبزیجات دارای برگ سبز وجود دارد و منابع ویتامینD  هم شیر و زرده تخم مرغ است. همچنین ویتامین C به دفع سربی که در فضا وجود دارد کمک می‌کند به همین جهت توصیه می‌کنیم از غذاهایی که سرشار از این ویتامین هستند، استفاده کنند، مثل سبزی، میوه و لبنیات. سعی کنند خودروی خود را در فضاهای بسته مثل پارکینگ روشن نکنند. زمانی که در ترافیک هستند، تهویه خودرویشان را خاموش کنند تا آلودگی ناشی از دود ماشین‌ها به داخل نیاید. از پیاده‌روی در مسیرهای پر رفت‌وآمد خودداری کنند. هوای داخل خانه را مرطوب نگه دارند تا ذرات آلوده‌کننده ته‌نشین شود، به خصوص وقتی گرم‌کننده‌هایی مثل بخاری گازی و شومینه وجود دارد. اسفند دود نکنند و از پخت‌وپزهای طولانی با گاز شهری خودداری کنند  و در این مواقع به جای این وسایل، از وسایل برقی مثل آرام‌پز استفاده کنند.

 

 

مطالب مرتبط


دیدگاه کاربران

برای ثبت دیدگاه وارد وب سایت ما شوید.