قرار یا فرار در برابر خشونت جنسی؟!

زنان باید از حقوق خود آگاه شوند

قرار یا فرار در برابر خشونت جنسی؟!

مینا شریف‌زاده، حقوقدان
تاریخ انتشار: ۱۷ دی ۱۳۹۶ - ۱۱:۳

قرار یا فرار در برابر خشونت جنسی؟!

باوجود تلاش‌های مستمر و مصرانه که در جای‌جای این کره خاکی برای حفظ و بالا بردن شأن و منزلت آدمی صورت گرفته و می‌گیرد اما هنوز شاهد سلطه نگاه و تفکر مردسالارانه در اکثر جوامع هستیم.

متأسفانه هنوز در بعضی جوامع، نگاه به یک زن در درجه اول یک نگاه جنسیتی است نه شخصیتی. ابتدا جنس اوست که مورد توجه قرار می‌گیرد و بعدازآن اگر فرصتی باقی ماند و ضرورتی احساس شد به شخصیت او بها داده می‌شود.

امروزه با پیشرفت جوامع در کلیه عرصه‌ها، نوع و شیوه برخورد افراد نیز تغییر کرده است؛ اما آنچه در این میان در کنار همه ناملایماتی که به زن می‌شود تغییر چندانی نکرده، آزار جسمی و روحی است که در بیشتر مواقع همچون مارگزیده‌ای باید به خود بپیچد و درد خود را در آغوش خویش بگیرد.

به جرأت می‌توان گفت اکثر زنانی که در اجتماع حضور دارند به‌گونه‌ای مورد آزار و خشونت از طرف جنس مخالف خود قرار گرفته‌اند و چه‌بسا حامل یک تجربه تلخ کشنده در درون خود باشند.

در لغت‌نامه دهخدا خشونت به معنای درشتی و زبری، تندی و تیزی، غضب و خشم، حقارت، غلظت و سخت رویی آمده است؛ اگر رفتارهای فوق مبتنی بر جنسیت باشد، تعبیر به خشونت علیه زنان می‌شود. در میان انواع خشونت علیه زنان، خشونت جنسی از اهمیت و حساسیت بیشتری برخوردار است که نشان‌دهنده تمایلات جنسی مرتکب است که از طریق رفتار وی بروز و ظهور پیدا می‌کند.

خشونت شدت و ضعف دارد ولی در کل همه مراتب آن دربردارنده نوعی درشتی و تندی است. هرگونه رفتاری که باعث ناخشنودی دیگران شود خشونت محسوب می‌گردد‌.

متأسفانه زنان ما زمانی که مورد خشونت واقع می‌شوند چه خشونت رفتاری (نگاه شهوت‌آلود و آزاردهنده، تماس بدنی، نمایش آلت تناسلی، آدم‌ربایی به‌منظور تجاوز و...) و چه خشونت گفتاری (الفاظ زشت و رکیک، متلک‌پرانی و...)، یا آن را در سینه خود محبوس می‌کنند و یا در موارد بسیار نادری با نزدیکان خود که اطمینان به آن‌ها دارند مطرح می‌کنند ولی ازلحاظ قانونی دست به اقدامی نمی‌زنند که ازجمله دلایل آن می‌توان به این موارد اشاره نمود:

برای حفظ آبرو (مهم‌ترین دلیل)، عدم حمایت خانواده، از دست دادن شغل، تنگناهای معیشتی، تردید درباره نتیجه‌بخش بودن شکایت خود و دشوار بودن اثبات ادعای خود.

زنان و اطفال در مواجه با چنین حوادثی دچار سردرگمی و فشار مضاعفی می‌شوند که «آیا در صورت مطرح کردن مورد سرزنش قرار می‌گیرند یا حمایت؟»

باید گفت یکی از علل شیوع چنین رفتارهایی، همین عدم شکایت از جانب تعرض شدگان است و همین دلیل باعث می‌شود که بزهکاران و مرتکبین چنین رفتارهایی، حاشیه‌ای امن برای خود متصور شوند و هرلحظه که اراده کنند زنان و اطفال را مورد اذیت و آزار قرار دهند.

راهکارهای بسیاری وجود دارد که بتوان ازاین‌گونه رفتارها جلوگیری به عمل آورد و امنیت روانی بیشتری را برای زنان و اطفال که آسیب‌پذیرترین اقشار جامعه هستند فراهم نمود؛ ازجمله:

 

۱- افزایش سطح معلومات حقوقی افراد

افراد باید بدانند که قوانین وضع شده تا چه اندازه از آن‌ها حمایت می‌کند و کدام‌یک از رفتارهایی که علیه آنان صورت می‌گیرد را جرم انگاری کرده است و ضمانت اجراهای آن‌ها چیست. برای مثال در قانون مجازات اسلامی و تعزیرات حکومتی قوانین بسیاری در راستای حمایت از زنان و اطفال وضع گردیده است؛ ماده ۶۱۹ در خصوص تعرض و مزاحمت و توهین به زنان و اطفال؛ ماده ۶۲۱ در مورد آدم‌ربایی به عنف یا تهدید یا حیله یا به هر نحو دیگر؛ ماده ۶۳۸ تظاهر به عمل حرام و جریحه‌دار کردن عفت عمومی؛ موادی که در کتاب حدود، در مورد زنا، قذف، قوادی و بسیاری قوانین دیگر بیان شده که نیازمند مطالعه افراد است.

 

۲- آموزش در سطح جامعه و فرهنگ‌سازی

همان‌طور که گفته شد متأسفانه در بعضی جوامع به‌خصوص جامعه ما، طوری با این مسائل برخورد می‌شود که گویی مقصر اصلی فرد قربانی و مورد تعرض قرار گرفته است و حتماً از طرف وی رفتاری سرزده است که مورد تعرض دیگران واقع شده است که ترس از چنین انگی باعث می‌شود فرد آسیب‌دیده رنج و دردی که تحمل می‌کند را بروز ندهد.

باید ازنظر رعایت حقوق انسانی و اجتماعی به‌جایی برسیم که تعرض و خشونت را یک آسیب اجتماعی بدانیم نه یک سرخوردگی اسف‌بار و فاجعه‌بار.

 

۳- افزایش نظارت، حمایت و امنیت

افزایش نظارت بر محیط‌های کاری که ازجمله وظایف مسئولان و قانون‌گذاران کشور است. ایجاد امنیت روانی و جنسی برای زنان و ایجاد فضای امن برای طرح شکایت همراه با محفوظ بودن آبرو از مواردی است که زنان را تشویق می‌کند تا اعتراض خود را به مراجع قضایی اعلام و پیگیری نمایند.

 

۴- ورود نهادها و سازمان‌های غیردولتی و به رسمیت شناختن خشونت جنسی

متأسفانه نهاد یا ارگان مستقلی که زنان و اطفال ما را مورد حمایت قرار دهد و پیگیر وضعیت حقوقی و روانی آنان باشد، وجود ندارد یا بسیار اندک و انگشت‌شمارند؛ شاید به این دلیل که هنوز خشونت جنسی و مطرح‌شدن آن در جامعه ما تابویی است که اشخاص از نزدیک شدن به این موضوع واهمه دارند.

 

۵- به کار بردن روش‌های جدید و تکنولوژی برای مهار گسترش خشونت جنسی

یکی از مهم‌ترین روش‌هایی که می‌توان ذکر نمود این است که شهرهای ما مجهز به دوربین‌هایی باشد که رفتار افراد را ثبت و ضبط کند؛ همان‌طور که در بسیاری از کشورهای پیشرفته این اتفاق افتاده است. این کار باعث می‌شود که افراد بتوانند سریع‌تر و قاطع‌تر ادعای خود را ثابت نمایند. البته روش‌های دیگری نیز در دسترس است همچون مراجعه به پزشکی قانونی، تست دی ان ای، حصول علم قاضی، قرائن و امارات دیگر. پس نباید ترس از اثبات نشدن ادعا مانع از مطرح شدن آن در مراجع قضایی شود.

در پایان باید گفت افرادی که مورد بزه دیدگی قرار گرفته‌اند و قربانی این‌گونه رفتارها هستند باید توان و قدرت خود را بالا برده و با تمام دلسردی‌ها، بی‌توجهی‌ها، نگاه‌های سرد و انگشت‌های اتهامی که به ناحق به سمتشان گرفته‌شده ایستادگی کرده و کسانی را که روح و جسمشان را مورد رنجش قرار داده‌اند، از طریق مراجع قضایی محکوم کنند. زنانی در طول تاریخ به این مهم دست یافتند (ازجمله فرانکا ویولا) و الگویی برای دیگر افراد شده‌اند.

 

 

اگر سئوالی در این زمینه هست یا نیاز به کمک دارید، کارشناسان «به‌اندیشان» در خدمت شما هستند؛ با ما تماس بگیرید. 

مطالب مرتبط


دیدگاه کاربران

برای ثبت دیدگاه وارد وب سایت ما شوید.