هویت شناسنامه وجودی آدمی

دنیای کودک پارسی:

هویت شناسنامه وجودی آدمی

دکتر جعفر بای، روانشناس
تاریخ انتشار: ۲۵ فروردین ۱۳۹۶ - ۱۷:۳۲

هویت شناسنامه وجودی آدمی

ما انسان ها ناشناخته ترین موجودات جهان هستیم. چرایی، چگونگی و کیستی آدمی همه وهمه در بحث مفصلی به نام هویت قابل جستار است موضوعی که تعیین می کند آدمی که باشد؟ چه بخواهد، کجا برود؟ چه بگوید و چه واکنشی نشان دهد. هویت گذشته از نقشی که در معرفی ابعاد وجودی فرد در جامعه دارد بیانگر شاکله کلی او در زندگی است بنابراین توجه به شکل گیری صحیح آن از جمله اصلی است که باید در تربیت فرزندان مورد توجه خانواده ها قرار بگیرد خانواده هایی که به گفته ارسطو نقش یک باغبان را در شکل گیری و پرورش گل وجودی فرزندان دارند . پیرامون این بحث با دکتر جعفر بای، روانشناس به بحث نشستیم تا ابعاد مختلف هویت را از نگاه کارشناسی او مورد واکاوی قرار دهیم.

هویت از نگاه شما چه تعریفی دارد؟
هویت؛ اساس، ریشه و بنیان انسان است همانطور که می دانیم شاکله آدمی از ۲ بعد جسم و روح و جان تشکیل شده است، جسم انسان همان کالبد و فیزیک و ظاهر آدمی است طبیعتا غذای مادی که انسان میخورد سلول های بدنی از آن تغذیه کرده و در فرایند رشد قرار می گیرند در بعد جان آدمی از آنجایی که جان خمیر
مایه آدمی بوده و ماندگاری دارد از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشد بنابراین مستلزم تغذیه فراوانی است همچون نیاز جسمانی، در واقع مانایی جان باعث می شود که ما در اولویت بندی بین خوراک جسم و جان به جان اهمیت ویژه دهیم. علت این اهمیت هم به اثر بخشی فوق العاده ای که خوراک جان آدمی در سرنوشت، فعالیت ها، طرز تفکر، عقاید و نگرش ها، باورها، اعتقادات و عشق خوراک جان هستند. نکته دیگر که قبل از تعریف هویت باید بدان توجه کنیم سه بعد وجودی است که در برگیرنده بعدجسمی، بعد مغزی و بعد دلی می باشد. تعریف هر یک از این ابعاد وجودی انسان خود در برگیرنده کتابی مفصل است که باید بامطالعه دقیق آن به رمز و رموز آدمی پی برد. توجه به هر یک از ابعاد وجودی انسان موجب می شود که شاهد رشد متعادل ابعاد شخصیتی او در جامعه باشیم این در حالی است که توجه تک بعدی به هر یک از این ابعاد شخصیتی موجب ناهمخوانی ابعاد وجودی شخصیت فرد می شود. توجه به این ابعاد شخصیتی موجب شکل گیری هویت فرد میشود هویتی که ریشه در دو بعد مغز و دل دارد.

آیا هویت ادمی یک هویت تک بعدی است ؟
خیر همان طور که می دانید انسان یک هویت شناسنامه ای دارد که در آن از مشخصات فردی و خانوادگی اش دفاع می کند و یک هویت سرزمینی هویتی که می گوید این فرد به کدام جغرافیای سرزمینی تعلق دارد در کنار این بعد هویتی ابعاد هویتی دیگر فرد اعم از هویت اعتقادی، مذهبی و اخلاقینیز در شکل گیری شخصیت و هویت کلی
آدمی مؤثر است.

هویت در کدام مرحله زندگی انسان رشد می کند؟
هویت یک فرایند مداوم و مستمر است که از تولد آغاز میشود و تا مرگ ادامه دارد هر چند در طول روند شکل گیری شخصیت آدمی این پدیده شدت و ضعف یافته یعنی در مقاطعی بسیار بسیار نقش شکل گیری هویت قوی است و در مقاطعی از شدت آن کاسته می شود همچنین هویت در فرایند رشد به موازات رشد جسمانی و حتی رشد عقلانی تکمیل می شود. اینکه بخواهیم برای هویت و شکل گیری آن مرز بندی خاصی صورت دهیم کار عاقلانه ای نیست گرچه معتقدیم ظهور و بروز هویت در برهه ای از زمان بیشتر از دیگر زمان هاست.

با توجه به توصیفات شما رشد عقلانی نقش زیادی در شکل گیری هویت فرد دارد چطور م یتوان این بعد را تقویت کرد؟
برای تقویت رشد عقلانی روانشناسان معتقدند باید فضای بیرونی را مملو از ابزار و آلات کنیم تا فضای فیزیکی بیرون تارهای عصبی را تحریک کند به خاطر همین است که روانشناسان تاکید می کنند اتاق کودک غنی از اشیا باشد تا سلول های غنی مغزی تحریک شوند. انسانی از تفکر لازم می تواند برخوردار باشد که توانایی جذب و حفظ متغیرهای هویتی را داشته باشد قطعا عقل سالم دربدن سالم است لذا حلقه های سه گانه هویتی که در گذشته بدان ها اشاره شد از لازمه های شکل گیری هویت است.
در شکل گیری هویت چه اصلی باید مورد توجه قرار گیرد؟
درشکل گیری هویت باید از خوراک جان مراقبت کنیم هرگونه خوراک مسموم که به بعد جان ادمی تزریق شود هویت او را تهدید خواهد کرد. با توجه به این که بخش قابل توجهی از هویت فرد در دوران کودکی شکل می گیرد نقش والدین در فعال سازی توانمندی های خدادادی در نهاد کوک و افزایش تحرک های عصبی بسیار زیاد است، گاهی اوقات پدر و مادر به خاطر فرزند سالاری، توجهات انحرافی، گرفتاری ها و اشتغال از تامین خوراک مربوطبه جان غافل می شوند این در حالی است که کودک در سایه غفلت آنها تمام المان های بیرونی، اصوات، تصاویر و.... را دریافت کرده و نسبت به تطبیق خود با آنها اقدام می کند در واقع باید بدانیم اگر کودک غذای نا امن هویتی دریافت کند نمی توان انتظار داشت که هویت به شکل واقعی در آنها شکل بگیرد.

بد هویتی یا بحران هویت چه زمانی در فرد شکل می گیرد؟
برای پاسخ به این نکته تاکید کنم که خیل یها می کوشند در جامعه از بی هویتی به جای بد هویتی سخن بگویند مسئله ای که ما اصلا در جامعه شاهد آن نیستیم یک فرد بی هویت اصلا وجود خارجی ندارد بلکه ما در جامعه شاهد افراد بدهویت هستیم این مسئله هم ریشه در عملکرد نامطلوب ما در انتقال فرهنگ ها دارد مسئله ای که باعث شده این روزها شاهد تغییر ذائقه فرهنگی جامعه جوان باشیم. در بحران هویت فرد نمی داند متعلق به کدام جغرافیا، آداب و رسوم و تاریخ است همان گونه که در مدل فرهنگی دچار هرج و مرج است و به شدت گرفتار مدل های فرهنگی مختلف می شود در جامعه ای که افرادش دچار بحران هویت هستند ما شاهد ولنگاری فرهنگی هستیم چرا چون نتوانستیم به خوبی در زمینه انتقال فرهنگی گام برداریم.

خیلی ها معتقدند دوران نوجوانی دوران شکل گیری هویت و شخصیت فردی است شما هم این موضوع را تائید می کنید؟
دوره نوجوانی دوره رشد فزاینده است که از آن به عنوان دوران بحران های کوتاه یاد می کنند. در این دوران است که می بینیم فرزند در تعامل کارهای جسمانی اش دچار اختلال هایی می شود رشد سریع قد و دست و پا باعث می شود تا در انجام کارهای معمولی نتواند آن تطبیق اصولی را انجام دهد به خاطر همین است که اکثرا شاهد حالت دست پاچلفتگی بچه ها در انجام کارها هستیم. درواقع دوران نوجوانی دوران شکل گیری نقشه شخصیت فرد است دوره مهمی که در آن چارچوب، اساس و بنیان کودک شکل می گیرد. طبق نظر روانشناسان دوره نوجوانی دوره گذار از کودکی به جوانی است که به دوره همانی و همینی هم شهرت دارد دوره گذار دورهای است که فرد نمی داند جوان است یا کودک هر چه از کودکی به جوانی نزدیک تر میشود ویژگی کودکی پنهان و ویژگی جوانی در او هویداتر می شود. این دوران یکی از مهم ترین دوران های زندگی فرد است.
آیا ممانعت از استفاده تکنولوژی میتواند مانع از بحران هویت شود؟
واقعیت جامعه امروز آن است که تکنولوژی جز لاینفک زندگی افراد شده بزرگ وکوچک هم ندارد بنابراین نمی توانیم مانع جلوگیری از استفاده بچه ها از تکنولوژی شویم اما می توانیم زمینه بهره گیری فرزندان مان از اخرین دستاوردهای تکنولوژی در سایه نظارت و دقت خود را فراهم کنیم. بنابراین باید اول فرهنگ درست استفاده کردن از ابزار تکنولوژی را به کودکان نشان دهیم ثانیا با نظارتی غیر مستقیم و دقیق به نحوه استفاده آنها دقت کنیم تا آسیب نبینند. مشکل استفاده از تکنولوژی در کشور ما آن بود که کودکان قبل از والدین به این دنیا وارد شدند این در حالی بود که والدین ما حتی نحوه حضور در این شبکه های مجازی را هم بلد نبودند این مسئله باعث شد تا در سا لهای اخیر شاهد آسیب های جدی در این حوزه باشیم این در حالی است که در کره ابتدا پدر بزرگ ها و مادربزر ها با دنیای مجازیآشنا و بدان تسلط یافتند بعد از آن کودکان خود را به این تکنولوژی ها مجهز کردند. این وارونگی روند ورود به دنیای مجازی در ایران باعث شد تا فناوری و تکنولوژی پیش از آنکه یک فرصت برای خانوادهها باشد به تهدیدی برای آن ها تبدیل شد.

 

 

مطالب مرتبط


دیدگاه کاربران

برای ثبت دیدگاه وارد وب سایت ما شوید.