آنچه باید درباره غربال‌گری سلامت جنین بدانید

1397/02/13

در گفتگو با دکتر مریم اکبری، جراح و متخصص زنان و زایمان و عضو انجمن متخصصین زنان و مامایی ایران

آنچه مسلم است بیماری ها و معلولیت ها عوارض سنگینی برای خانواده و اجتماع دارند و شاید این که آیا می‌توان با روش‌های نوین علمی از بروز چنین ناهنجاری‌هایی جلوگیری کرد، سوال همه پدر و مادرها باشد.چند سالی است در کشور طرح غربالگری سلامت جنین مطرح شده است. طرحی که در چند مرحله انجام می شود و اگر دقیق پیگیری شود می تواند تا حد زیادی جلوی بروز بسیاری از بیماری ها و معلولیت ها را بگیرد. اگرچه با توجه به اهمیت و ضرورت غربال گری، بحث هزینه ها و عدم پوشش بیمه ها در این طرح این فرصت را در اختیار بسیاری از زوج های جوان قرار نمی دهد. در گفتگو با دکتر مریم اکبری، جراح و متخصص زنان و زایمان و عضو انجمن متخصصین زنان و مامایی ایران اهمیت غربال گری را بررسی کردیم. 

 

 غربال گری ناهنجاری جنینی چیست و چه مراحلی دارد؟

ناهنجاریهای مادرزادی جنین  در 2 تا 3 درصد حاملگی ها، در جریان حاملگی یا بعد از تولد شناسایی می شوند و می توانند عامل 20 درصد از مرگ و میر نوزادان باشد که به  عنوان شایع ترین دلایل محسوب می شوند.از طریق مجموعه ای از بررسی های آزمایشگاهی وسونوگرافی در مراحل مختلف بارداری  احتمال تشخیص این ناهنجاری ها زیاد می شود. غربال گری در دو مرحله سه ماهه اول و دوم بارداری انجام می شود که پر کاربردترین پروتکل شامل سنجش ترانس لوسنسی گردن از طریق سونوگرافی و  انالیت سرمی مادر می باشد که به میزان 79 تا 87 درصد قدرت تشخیصی دارد و در سه ماه اول انجام می شود .تست دیگری به نام CELL FREE DNA وجود دارد که حتی در هفته دهم بارداری، در حاملگی های با خطر بالا بیشنهاد می شود. در نهایت  در هفته هیجدهم تا بیست و دوم  سونو گرافی هدفمند آنومالی اسکن انجام می شود .

 

 چقدر غربال گری را در دوران بارداری الزامی می دانید؟چه کسانی اولویت دارند؟

بر اساس پروتکل کشوری «انجمن متخصصین زنان و مامایی ایران» غربال‌گری باید برای تمام مادران باردار انجام شود. اما افرادی با سن بیش از 35 سال، مادران دیابتی، مادرانی که سابقه زایمان نوزاد با ناهنجاری‌های جنینی دارند، فردی که سابقه ابتلا به ناهنجاری های کروموزومی در افراد فامیل درجه یک و دو خود و همسرش مشاهده می شود در اولویت هستند. همچنین وضعیت حاملگی جابجایی رابرتسونی متعادل در زن یا همسر وی که مؤید افزایش خظر تریزومی 21 یا 13 جنین است حتما باید تست های غربال گری را انجام دهند، اگر چه هزینه بیشتری نسبت به غربال گری های معمولی دارند.

 

 قدرت تشخیص غربال گری چقدر است و چه اختلالات و نقایصی از این طریق قابل تشخیص اند؟

غربالگری سه ماهه اول تا 87 درصد قدرت تشخیصی دارد اما در مراحل بعدی غربالگری (مرحله تخصصی و فوق تخصصی پریناتولوژی) قدرت تشخیصی به 95 درصد هم می رسد که شامل مجموع جواب های غربالگری سه ماهه اول همراه با تست چهار گانه سه ماهه دوم است .البته CELL FREE DNA درصد قدرت تشخیصی بسیار بالایی دارد که در موارد حاملگی پر خطر انجام می شود و اغلب مواردی مانند تریزومی 13 (سندروم داون ) و18 و21،  ناهنجاریهای مربوط به ستون فقرات، مسمومیت بارداری و SLOS که یک ناهنجاری عصبی است قابل تشخیص اند

 

 در چه مواردی خاتمه بارداری از سوی پزشک اعلام می شود؟

اگر پاسخ هر دو غربالگری و مجموع فرایند سنجش آزمایشات بر حسب سن مثبت باشند آنگاه برای مادر تست آمینوسنتز تجویز می شود و نمونه مایع اطراف جنین جهت بررسی DNA به آزمایشگاه فرستاده می شود که اگر همچنان نتایج،ناهنجاری را تأیید می کردند، پزشک ختم بارداری را اعلام می کند.

 

برخی مادران می گویند بر اساس تست های غربال گری در دوران بارداری  به ما گفته شده جنین مبتلا به سندرم داون است ولی بعد از تولد کودک کاملا سالم به دنیا آمده؟مشکل ازکجاست؟

 موارد مثبت کاذب در نتیجه آزمایشات وجود دارد، همانطور که قدرت تشخیصی صد درصد وجود ندارد ولی به هر حال این نتیجه هشداری است برای بررسی بیشتر و جلوگیری از آسیب های احتمالی. اما با آمنیوسنتز تشخیص قطعی  خواهد شد هر چند این کار خطر نشت مایه آمنیوتیک وعفونت مادر و جنین  را نیز به همراه  دارد.

 

 بعد از خاتمه بارداری چه اتفاقی از نظر فیزیولوژیکی و روانی برای مادر می افتد؟

ختم بارداری که عملا با تشخیص نهایی قبل از 19 هفته انجام می شود به لحاظ فیزیولوریکی بهتر است به روش طبیعی انجام شده تا مادر کمترین میزان آسیب جسمی را ببیند حتی در فردی که سابقه سزارین دارد .در موارد بسیار نادری هم به علت عدم پاسخ گویی به روش های القای سقط، خاتمه بارداری با روش هیستروتومی (عمل جراحی مشابه سزارین ) صورت میگیرد.از نظر روانی هم عوارض این اتفاق به اندازه از دست دادن یک نوزاد کامل است وتاثیرات روحی و روانی بسیار بدی روی مادران دارد هرچند مادر به تدریج طی مراحل غربال گری آمادگی پذیرش این موضوع را پیدا می کند ولی ماه ها طول می کشد تا با این اتفاق کنار بیاید.

 

 

منبع: دنیای کودک پارسی




نظرات


نام
نام خانوادگی
ایمیل
عنوان
متن