آینه شکسته و ساختار جزیره‌ای شخصیت!


خآیا تابه‌حال اندیشیده‌ایم که از دیدن خودمان ناتوان هستیم؟

درواقع ما نمی‌توانیم بدون واسطه نظاره‌گر خود باشیم. برای همین بخش اعظمی از خودپنداره‌های ما درباره خویشتن، حاصل بازتاب‌های دریافتی آینه‌ای‌ است. اگر به گذشته بازگردیم درمی‌یابیم که نخستین آینه ما، مادر است؛ اولین کسی که ما برای او یک ابژه تمام‌عیار (مطلوب) هستیم. مادر با القای ابژه بودن به فرزند باعث شکل‌گیری «بودن» در وی می‌گردد؛ اما این «بودن» یا ابژه وارگی (مطلوبیت) نمی‌تواند ساختاری کامل داشته باشد و با ورود پدر و القای اختگی (بریدن، انقطاع)، کودک درمی‌یابد که او فقط مطلوب مادر نیست و یک قدرت دیگر وجود دارد که طالب و مطلوب مادر است. اینجاست که با این انقطاع، فاعل نفسانی (سوژه) شکل می‌گیرد. او دیگر می‌تواند خود را به‌جز از آینه مادر، از آینه پدرِ محروم ساز و حمایت‌کننده نیز بنگرد؛ یعنی با وجه فاعلی یا کنشگری خود از دریچه آینه پدر آگاه شود و از «بود» به «وجود» برسد.

این مقدمه کوتاه سبب تلطیف اذهان جهت، پذیرش ادامه مطالب خواهد شد.

هر چه آینه صیقلی و صاف‌تر باشد، کودک می‌تواند به تصویر دقیق‌تری از «خود» دست یابد -هرچند که در بهترین حالت متصور، باز این یک تصویر عاریتی از خود است و قسمت اعظمی از آن، ناگویه باقی می‌ماند که موجب تشکیل یک ناهشیار، غیر یا دیگری می‌گردد- و قسمت هشیار «خود» غنی‌تر می‌گردد؛ این اتفاق حادث نمی‌شود مگر اینکه والدین از ساختار منسجم روانی برخوردار باشند. حال اگر هریک از والدین از انسجام ساختار روانی (هماهنگی مابین او-من -ابرمن) برخوردار نباشد، ما شاهد آینه‌ای شکسته خواهیم بود که موجب ارائه تصویری نامنسجم از کودک می‌گردد.

اینجا «من» شکل‌گرفته کودک، دیگر نمی‌تواند این قطعات را در یک اتحاد منسجم گردآوری کند و همین امر موجب تزلزل و ضعف «من» در کودک می‌گردد. بالطبع این «من» ضعیف نمی‌تواند دو جزیره «او» و «ابرمن» را به هم متصل کند. به‌مرور این سه بعد در ساختار شخصیت، به‌صورت جزیره‌ای عمل می‌کنند که باعث می‌شود «او» بدون محدودیت به لذت طلبی بپردازد و فارغ از فیلتر کردن «من»، تحت تأثیر «ابرمن» پی جوی رانه‌های جنسی و پرخاشگری باشد و «ابرمن» هم بدون ارتباط با «من»، اصول اخلاقی سخت و ایده آلیست خود را بر روی افراد دیگر برون‌فکنی می‌کند؛ یعنی یک ساختار شخصیتی شکننده یا مرزی ...! شخصیتی جزیره‌ای که حاصل از آینه‌ای شکسته است و خود نیز برای مخاطبینش، آینه‌ای شکسته خواهد بود.

 

 

اگر سئوالی در این زمینه هست یا نیاز به کمک دارید، کارشناسان «به‌اندیشان» در خدمت شما هستند؛ با ما تماس بگیرید. 


دکتر عباس طریقی شادمهانی

دکتر عباس طریقی شادمهانی، روانشناس و روان‌درمانگر هستند. ایشان هم‌اکنون با رویکرد روانکاوی به کار روان درمانی مشغول‌اند و کتابی با عنوان «شکارچی»؛ تحلیل روانکاوی هشت مرحله ورود به رابطه‌های ناخواسته را در دست تألیف دارند.




نام
نام خانوادگی
ایمیل
عنوان
متن